Cử nhân vừa tốt nghiệp nên xây lợi thế nghề nghiệp ngay từ sớm

Người mới tốt nghiệp có lợi thế về khả năng học hỏi nhưng thường thiếu kinh nghiệm thực tế. Chủ động tích lũy trải nghiệm và bổ sung năng lực cần thiết có thể giúp họ chuẩn bị tốt hơn cho những bước tiến tiếp theo trong sự nghiệp.

Sau khi tốt nghiệp, người mới đi làm phải chuyển từ môi trường học tập sang công việc thực tế, nơi kiến thức chuyên môn cần được kết hợp với khả năng giải quyết vấn đề, giao tiếp và nhìn nhận công việc ở phạm vi rộng hơn.

Khảo sát Corporate Recruiters Survey 2026 của Graduate Management Admission Council (GMAC), thực hiện với hơn 620 nhà tuyển dụng và quản lý tuyển dụng trên toàn cầu cho thấy giao tiếp, khả năng giải quyết vấn đề và tư duy chiến lược nằm trong nhóm năng lực được doanh nghiệp coi trọng. Trong khi đó, kỹ năng sử dụng AI, phân tích dữ liệu và công nghệ ngày càng được đánh giá cao; nhu cầu về năng lực AI được các nhà tuyển dụng dự báo tiếp tục tăng trong 5 năm tới.

Điều này cho thấy kinh nghiệm không chỉ được tích lũy theo số năm làm việc. Với những người mới bước vào thị trường lao động, việc xác định yêu cầu của hướng nghề nghiệp và chủ động bổ sung năng lực phù hợp cũng có thể trở thành một phần của quá trình xây dựng lợi thế nghề nghiệp.

Những năm đầu là giai đoạn xây nền tảng

Theo TS.Trần Quang Huy, Trưởng Ban Đào tạo, Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT, những năm đầu sau tốt nghiệp là giai đoạn người trẻ nên chủ động xây dựng nền tảng cho chặng đường dài thay vì chỉ tập trung hoàn thành những nhiệm vụ trước mắt.

“Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, người trẻ cần đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tế và bổ sung những năng lực còn thiếu. Nếu chỉ dựa vào thời gian làm việc để tạo lợi thế, tốc độ phát triển có thể phụ thuộc nhiều vào cơ hội mà doanh nghiệp mang lại”, ông nhận định.

Theo chuyên gia, năng lực của một nhân sự trẻ được hình thành từ nhiều yếu tố, gồm kiến thức chuyên môn, kỹ năng, trải nghiệm thực tế và khả năng vận dụng những gì đã học để giải quyết vấn đề. Vì vậy, kinh nghiệm không chỉ được tính bằng số năm làm việc mà còn phụ thuộc vào việc người trẻ học được gì từ công việc và chủ động chuẩn bị cho yêu cầu của vị trí tiếp theo như thế nào.

Bên cạnh việc học hỏi qua công việc, một số người lựa chọn đào tạo chuyên sâu hoặc học sau đại học trong khi vẫn duy trì công việc. Với chương trình có tính ứng dụng, việc học có thể giúp người đi làm hệ thống hóa kiến thức, mở rộng góc nhìn và đối chiếu những nội dung được học với các vấn đề thực tế tại doanh nghiệp.

Học sớm để tận dụng lợi thế thời điểm

Không phải người mới tốt nghiệp nào cũng cần học Thạc sĩ ngay. Tuy nhiên, với những người đã xác định tương đối rõ hướng phát triển, giai đoạn đầu sự nghiệp có thể là thời điểm thuận lợi để cân nhắc học tiếp. Đây là lúc nền tảng học tập và ngoại ngữ còn được duy trì, đồng thời người đi làm bắt đầu có trải nghiệm thực tế để kết nối kiến thức được đào tạo với công việc.

Khảo sát của GMAC năm 2026 cũng cho thấy khoảng ba phần tư ứng viên trên toàn cầu từng có ý định theo học chương trình quản trị sau đại học để bổ sung kiến thức kinh doanh. Khả năng giải quyết vấn đề và tư duy chiến lược tiếp tục nằm trong nhóm năng lực được cả ứng viên và nhà tuyển dụng coi trọng.

Trong lĩnh vực công nghệ, yêu cầu về kiến thức chuyên sâu cũng khiến một số kỹ sư lựa chọn học chương trình cao học ngay từ những năm đầu sự nghiệp. Với nhóm này, việc học tiếp không chỉ nhằm bổ sung kiến thức mà còn hướng tới khả năng đảm nhận những dự án có yêu cầu chuyên môn cao hơn.

Anh Vũ Đức Nguyên, kỹ sư phần mềm tại Hà Nội, lựa chọn học Thạc sĩ Kỹ thuật phần mềm tại Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT để bổ sung kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật phần mềm và AI, qua đó chuẩn bị cho những yêu cầu công việc ở cấp độ cao hơn.

“Tôi không muốn chỉ dừng lại ở việc hoàn thành các nhiệm vụ được giao mà muốn tiến tới những công việc đòi hỏi chuyên môn sâu hơn. Để tham gia các dự án phức tạp, tôi nhận thấy kiến thức và kinh nghiệm hiện tại vẫn cần được bổ sung. Học Thạc sĩ giúp tôi củng cố nền tảng kỹ thuật trong khi vẫn đi làm, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho những dự án và vai trò có yêu cầu cao hơn”, anh Nguyên chia sẻ.

Việc học và làm song song cũng tạo điều kiện để người học đối chiếu kiến thức với thực tế công việc. Những vấn đề phát sinh tại doanh nghiệp có thể trở thành tình huống để vận dụng kiến thức mới, trong khi trải nghiệm thực tế giúp người học hiểu rõ hơn cách những kiến thức được đào tạo được áp dụng trong công việc.

Học thạc sĩ ở giai đoạn đầu sự nghiệp không nên được hiểu đơn thuần là lấy bằng càng sớm càng tốt. Quan trọng hơn là xác định yêu cầu của hướng nghề nghiệp, nhận diện những năng lực còn thiếu và lựa chọn chương trình phù hợp để có thể kết hợp kiến thức được đào tạo với kinh nghiệm thực tế. Những năm đầu đi làm không chỉ là khoảng thời gian tích lũy thâm niên mà còn có thể trở thành giai đoạn chủ động chuẩn bị cho những bước tiến tiếp theo.